วันที่หนึ่งพฤศจิกายนของทุกปี บ้านของอิซาเบลในเมืองโออาซากา ประเทศเม็กซิโก จะเต็มไปด้วยกลิ่นดอกดาวเรืองสีส้มและเสียงเพลงเบาๆ
เพราะนั่นคือ Día de los Muertos วันแห่งผู้ล่วงลับ เทศกาลที่ผู้คนเชื่อว่าวิญญาณของคนที่จากไปจะกลับมาเยี่ยมครอบครัวในคืนนี้
อิซาเบลอายุแปดขวบ และปีนี้เป็นปีแรกที่เธอได้ทำ “โอเฟรนดา” หรือแท่นบูชาด้วยตัวเอง สำหรับอาบูเอลิโต ปู่ที่เธอรักที่สุด ซึ่งจากไปเมื่อปีที่แล้ว
“ต้องมีอะไรบ้างคะยาย?” อิซาเบลถาม
ยายอาบูเอลาผมขาวยิ้ม “สิ่งที่อาบูเอลิโตชอบ ดอกไม้ อาหาร รูปภาพ และแสงเทียนเพื่อนำทางให้เขาหาบ้านเจอ”
อิซาเบลออกไปตลาดกับยาย ตลาดวันนี้เต็มไปด้วยสีสันที่ทำให้ตาพร่า ดอกดาวเรืองสีส้มกองเป็นภูเขา หัวกะโหลกน้ำตาลที่วาดลวดลาย ชุดและหน้ากากสีสัน
“ดอกดาวเรืองสำคัญมากนะ” ยายบอก “กลิ่นมันแรง ช่วยให้วิญญาณหาทางมาตามกลิ่นได้”
อิซาเบลหยิบดอกดาวเรืองขึ้นมาดม กลิ่นฉุนแต่อบอุ่น
เธอซื้อดอกไม้ ซื้อเทียน และขอยายช่วยซื้อทามาเล อาหารที่อาบูเอลิโตชอบที่สุด
กลับบ้านมา เธอตั้งโต๊ะและเริ่มจัดแท่นบูชา รูปอาบูเอลิโตที่ยิ้มกว้างตรงกลาง ล้อมด้วยดอกดาวเรือง ทามาเลที่ห่อใบตองวางไว้ด้านหน้า แก้วน้ำที่อาบูเอลิโตชอบดื่มตอนเช้า และรองเท้าเก่าของเขาที่ยังอยู่ในบ้าน
สุดท้ายคือเทียน อิซาเบลจุดเองด้วยมือเล็กๆ ที่สั่นนิดหน่อย
“พร้อมแล้ว” เธอกระซิบ
พ่อนั่งลงข้างๆ “อาบูเอลิโตจะดีใจมากถ้าเห็นนี่”
“แต่เขาเห็นไม่ได้แล้ว” อิซาเบลพูดเสียงสั่นเล็กน้อย
“เห็นได้สิ” พ่อพูดเบาๆ “ในเทศกาลนี้ เราเชื่อว่าคนที่เรารักไม่ได้หายไปจริงๆ พวกเขาแค่ย้ายไปอยู่ที่อื่น และคืนนี้พวกเขากลับมา ไม่ใช่เพราะกฎ แต่เพราะความรัก”
อิซาเบลมองรูปอาบูเอลิโต เขาในรูปยิ้มกว้างมากจนตาเรียว เหมือนที่เขายิ้มทุกครั้งที่เธอทำอะไรตลก
“ผมคิดถึงเขานะ” เธอพูด
“อาบูเอลิโตก็คิดถึงอิซาเบลเหมือนกัน” ยายพูดจากมุมห้อง
คืนนั้น ครอบครัวนั่งล้อมแท่นบูชา ยายเล่าเรื่องราวของอาบูเอลิโตตอนที่ยังหนุ่ม ตอนที่ทำงานในไร่ข้าวโพด ตอนที่แต่งงาน ตอนที่พ่อของอิซาเบลเกิด ตอนที่อิซาเบลเกิด
อิซาเบลฟังทุกเรื่องอย่างตั้งใจ ในหัวก็ค่อยๆ มีภาพอาบูเอลิโตในวัยต่างๆ ที่เธอไม่เคยเห็น
ก่อนนอน เธอนั่งหน้าแท่นบูชาคนเดียวสักครู่
“อาบูเอลิโตครับ” เธอกระซิบ “ถ้ามาเยี่ยมคืนนี้ ก็ทานทามาเลด้วยนะครับ ยายทำอร่อยมาก”
แสงเทียนกระพริบ
อิซาเบลยิ้ม เธอไม่รู้ว่าแค่ลมพัด หรือเป็นสิ่งอื่น แต่ก็ไม่ได้อยากรู้ เพราะรู้สึกดีอยู่แล้ว
บทเรียนจากเทศกาล: Día de los Muertos ของเม็กซิโกสอนว่าการจดจำคนที่เรารักด้วยความยินดีและเรื่องราวที่สวยงาม คือวิธีที่ดีที่สุดในการรักษาพวกเขาไว้ในหัวใจ ความตายไม่ใช่การจบสิ้น แต่คือการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของความรัก
